Hazırlanma tarihi: 24 Ekim 2026 Toplam ana listedeki kaynak: 54 (tam metni okunan: 25; yalnızca özet/kayıt incelenen: 29) Ana listeye alınmayan / doğrulanamayan kayıtlar: Bölüm 9
| Kaynak | Ne için kullanıldı |
|---|---|
| OpenAlex API | Ana arama (başlık ve özet içinde), 30'dan fazla sorgu |
| Crossref API | Her DOI'nin tek tek doğrulanması (başlık, yazar, yıl, dergi, cilt, sayı, sayfa) |
| DergiPark | Türkçe makalelerin tam metin PDF'leri ve künye sayfaları |
| Yayıncı siteleri | Cambridge (IJMES, Itinerario), Migration Letters, JOMISS, idil, JOTAGS, Belgi, EthnoAnthropoZoom |
| Balıkesir Üniversitesi DSpace | Koç (2014) tez kaydı |
| Genel web araması | Künyesi çelişkili veya ikincil atıfla geçen kayıtların kontrolü |
Erişilemeyenler: JSTOR, Scopus ve Web of Science'a abonelik erişimi yoktu. YÖK Ulusal Tez Merkezi form tabanlı çalıştığı için doğrudan sorgulanamadı; tezler yalnızca üniversite depoları ve OpenAlex üzerinden arandı. Osmanlı Arşivi ve Cumhuriyet Arşivi belgeleri doğrudan incelenmedi; bu belgeler yalnızca onları kullanan makaleler aracılığıyla raporda yer alıyor.
Türkçe: Pomak, Pomaklar, Pomakça, Pomak Türkleri, muhacir, Balkan göçleri, Rumeli göçmenleri, 93 Harbi muhacir, Balkan Savaşları göç, mübadil muhacir, iskân, Balıkesir muhacir, Karesi muhacir, Bandırma muhacir/iskân, Gönen, Manyas, Pomak Balıkesir, Pomak sözlü tarih. İngilizce: Pomak, Pomaks, Pomak identity, Pomak migration Turkey, muslim refugees Ottoman Balkans. Bulgarca/Makedonca: Помаци. Yunanca: Πομάκοι.
[P1] Apostolov (1996) — [ÖZ] - APA: Apostolov, M. (1996). The Pomaks: A religious minority in the Balkans. Nationalities Papers, 24(4), 727–742. https://doi.org/10.1080/00905999608408481 - Dil: İngilizce - Amaç: Pomakları Balkan İslam'ının çevresinde kalan bir dinî azınlık olarak ele almak. - Yöntem: Özette belirtilmiyor (tarihsel ve siyasal değerlendirme olduğu anlaşılıyor). - Bulgular (özete göre): Pomaklar Bulgarca konuşan Müslümanlardır ve beş Balkan ülkesine dağılmış durumdadır: Bulgaristan, Makedonya, Yunanistan, Arnavutluk ve Türkiye. Kimliklerinin belirsizliği devletlerarası siyasetin konusudur. - İlişki: Pomakların Türkiye'yi de içeren dağılımını tanımlıyor. - Sınırlılık: Tam metin okunmadı. - Erişim: Abonelikli (Taylor & Francis).
[P2] Turan (1999) — [ÖZ, yalnızca künye] - APA: Turan, Ö. (1999). Pomaks, their past and present. Journal of Muslim Minority Affairs, 19(1), 69–83. https://doi.org/10.1080/13602009908716425 - Dil: İngilizce - Amaç, yöntem ve bulgular: İncelenmedi; Crossref'te ve OpenAlex'te özet yok. - İlişki: Başlığından Pomak tarihine genel bir bakış olduğu anlaşılıyor. - Erişim: Abonelikli.
[P3] Neuburger (2000) — [ÖZ] - APA: Neuburger, M. (2000). Pomak borderlands: Muslims on the edge of nations. Nationalities Papers, 28(1), 181–198. https://doi.org/10.1080/00905990050002506 - Dil: İngilizce - Amaç: Bulgaristan'da Pomakların ulus sınırlarında kalan konumunu incelemek. - Yöntem: Tarihsel analiz. Özet, bir basın anlatısından alınmış bir köylünün öyküsüyle açılıyor. - Bulgular (özete göre): Bachkovo köyünden bir Pomağın adı, Balkan Savaşları (1912–1913) sırasında zorla değiştirilmiş, I. Dünya Savaşı'nda geri alınmıştır. İsim değiştirme kampanyaları Pomak deneyimini tekrar tekrar şekillendirmiştir. - İlişki: Göçü tetikleyen asimilasyon baskılarına örnek. - Sınırlılık: Tam metin okunmadı. - Erişim: Abonelikli.
[P4] Brunnbauer (2001) — [ÖZ] - APA: Brunnbauer, U. (2001). The perception of Muslims in Bulgaria and Greece: Between the 'self' and the 'other'. Journal of Muslim Minority Affairs, 21(1), 39–61. https://doi.org/10.1080/13602000120050541 - Dil: İngilizce - Amaç: Bulgaristan'daki Türkler ve Pomaklar ile Yunanistan'daki Müslümanların etnik kimliğinin nasıl algılandığını karşılaştırmak. - Yöntem: Resmî tanımların ve bunları destekleyen "akademik" yazının incelenmesi. - Bulgular (özete göre): Müslümanların etnik ve ulusal aidiyetine dair resmî tanımlar zaman içinde değişmiştir ve bu tanımların siyasal sonuçları olmuştur. - İlişki: Pomak kimliği tartışmasının devlet merkezli boyutunu gösteriyor. - Erişim: Abonelikli.
[P5] Georgieva (2001) — [ÖZ] - APA: Georgieva, T. (2001). Pomaks: Muslim Bulgarians. Islam and Christian–Muslim Relations, 12(3), 303–316. https://doi.org/10.1080/09596410120065868 - Dil: İngilizce - Amaç: Pomak tarihini ve kimliğini üç açıdan incelemek: Pomakların kendi algısı, diğer Bulgarların algısı ve devletin algısı. - Bulgular (özete göre): Pomaklar siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel baskılara maruz kalmıştır; geleceklerini belirsiz görüyor. - İlişki: Başlıktaki "Müslüman Bulgarlar" tanımı, Türkçe literatürdeki "Pomak Türkleri" tanımıyla doğrudan çelişiyor (bkz. Bölüm 6). - Erişim: Abonelikli.
[P6] Mancheva (2001) — [ÖZ] - APA: Mancheva, M. (2001). Image and policy: The case of Turks and Pomaks in inter-war Bulgaria, 1918–44 (with special reference to education). Islam and Christian–Muslim Relations, 12(3), 355–374. https://doi.org/10.1080/09596410120065895 - Dil: İngilizce - Amaç: Savaşlar arası dönemde Bulgar yetkililerin Türk ve Pomak imajını ve bunun eğitim politikalarına etkisini incelemek. - Bulgular (özete göre): "Ötekilik" imgeleri ve şüpheci-paternalist tutumlar somut politikalarla karşılıklı olarak güçlenmiştir. - Not: Aynı makale için Crossref'te ikinci bir DOI daha var (10.1080/713670353). Burada, başlığı düzgün olan kayıt kullanıldı. - Erişim: Abonelikli.
[P7] Demetriou (2004) — [ÖZ] - APA: Demetriou, O. (2004). Prioritizing 'ethnicities': The uncertainty of Pomak-ness in the urban Greek Rhodoppe. Ethnic and Racial Studies, 27(1), 95–119. https://doi.org/10.1080/0141987032000147959 - Dil: İngilizce - Amaç: Yunan hükümet politikalarının Batı Trakya azınlığı içindeki grup ilişkilerine ve Pomaklık algısına etkisini incelemek. - Yöntem: Antropolojik çalışma (özetten). - Bulgular (özete göre): Yunan resmî söylemi azınlığı "Çingene, Pomak ve Türk kökenlilerden oluşan tek bir Müslüman azınlık" olarak tanımlıyor; Türk resmî söylemi ise azınlığın tamamını Türk sayıyor. Rodop bölgesindeki azınlık üyelerinin çoğu kendini Türk olarak tanımlamayı tercih ediyor. Şehirliler ise yine de bir ayrım yapmakta ısrar ediyor. - İlişki: Pomak kimliğinin bağlama göre değiştiğine dair saha kanıtı. - Erişim: Durham deposu bağlantısı var, ancak indirme 403 hatası verdi.
[P8] Anagnostou (2005) — [ÖZ, kısmi özet] - APA: Anagnostou, D. (2005). National interpretations in Bulgarian writings on the Pomaks from the communist period through the present. Journal of Southern Europe and the Balkans, 7(1), 57–74. https://doi.org/10.1080/14613190500036941 - Dil: İngilizce - Amaç: Komünist dönemden günümüze Bulgar yazınında Pomakların ulusal yorumlarını incelemek. - Bulgular: Erişilen özet yalnızca ilk cümleden ibaret (millet sistemi mirası). Bulgular incelenemedi. - Erişim: Abonelikli.
[P9] Srebranov (2006) — [ÖZ] - APA: Srebranov, R. (2006). Bulgarian Muslims from the Chech region and their linguistic self-identification. International Journal of the Sociology of Language, 2006(179). https://doi.org/10.1515/ijsl.2006.030 - Dil: İngilizce - Amaç: Çeç bölgesindeki Pomakların konuştukları dili nasıl adlandırdığını incelemek. - Bulgular (özete göre): Pomakların dili üzerine yazılanlar çoğunlukla azınlık hakları ya da etnografi bağlamında kalmış ve farklı devletlerin asimilasyon politikalarını meşrulaştırmak için kullanılmıştır. - Sınırlılık: Sayfa aralığı Crossref kaydında yok.
[P10] Eminov (2007) — [ÖZ] - APA: Eminov, A. (2007). Social construction of identities: Pomaks in Bulgaria [Makale]. Social Science Open Access Repository (SSOAR). https://www.ssoar.info/ssoar/handle/document/6180 - Dil: İngilizce - Amaç: 20. yüzyılda Pomak kimliklerinin tarihini incelemek. - Bulgular (yazar özetine göre): Kimlikler sabit değildir. Performans, siyasi mücadele ve uzlaşma yoluyla toplumsal olarak inşa edilir; bireyler ve gruplar kimliği koşullara uyum için stratejik olarak kullanabilir. - Not: Makalenin özgün dergisi bu taramada doğrulanmadı; künye SSOAR deposu kaydına göre verildi. Emen-Gökatalay (2023) bu çalışmaya "Eminov, 2007: 9" diye atıf yapıyor.
[P11] Adamou (2010) — [ÖZ] - APA: Adamou, E. (2010). Bilingual speech and language ecology in Greek Thrace: Romani and Pomak in contact with Turkish. Language in Society, 39(2), 147–171. https://doi.org/10.1017/S0047404510000035 - Dil: İngilizce - Amaç: Yunan Trakyası'nda Romanca ve Pomakçanın Türkçeyle temasını karşılaştırmak. - Yöntem: Birinci el dil verisi (saha derlemesi). - Bulgular (özete göre): Pomakça konuşurlarının Türkçeyle teması sınırlı ve kurumsaldır. Bu nedenle Romancadaki "kaynaşmış dil" yerine geleneksel kod değiştirme ve sembolik sözcük alıntıları ortaya çıkmıştır. Türkçe her iki topluluğun kimliği için önemlidir. - İlişki: Pomakça–Türkçe ilişkisine dair dilbilimsel kanıt. - Erişim: HAL deposunda açık kopya var (hal-00410676); indirme sırasında sertifika hatası alındı.
[P12] Neuburger (2011, e-kitap) — [ÖZ] - APA: Neuburger, M. C. (2011). The Orient within: Muslim minorities and the negotiation of nationhood in modern Bulgaria. Cornell University Press. https://doi.org/10.7591/9781501720239 - Dil: İngilizce - Konu (yayıncı özetine göre): Slav çoğunluğun Türk ve Pomak kimliklerini kıyafet, kişi ve yer adlarının değiştirilmesi ve toprak projeleri üzerinden yönetme çabaları. - Not: Crossref kaydı 2011 (e-kitap) tarihini veriyor. Kitabın alt başlığı Crossref'te yok; yaygın kullanımdan eklendi, ancak bu taramada yayıncı sayfasından ayrıca doğrulanmadı. Basılı ilk baskının yılı da bu taramada kontrol edilmedi.
[P13] Myuhtar-May (2014) — [ÖZ] - APA: Myuhtar-May, F. (2014). Identity, nationalism, and cultural heritage under siege: Five narratives of Pomak heritage – From forced renaming to weddings. Brill. https://doi.org/10.1163/9789004272088 - Dil: İngilizce - Konu (yayıncı özetine göre): Bulgaristan'daki Rodop Müslümanlarından beş anlatıyla ayrı bir Pomak kültürünün tanınmasını savunuyor. Anlatılar 1912–1913 Hristiyanlaştırmasından 1970'lerdeki zorla ad değiştirmeye ve düğün ritüellerine uzanıyor. - İlişki: "Ayrı Pomak kimliği" görüşünün temsilcisi.
[P14] Todorova (2018) — [ÖZ] - APA: Todorova, M. (2018). Identity (trans)formation among Bulgarian Muslims. In Scaling the Balkans (pp. 386–419). Brill. https://doi.org/10.1163/9789004382305_021 - Not: Bölüm notuna göre metin ilk olarak 1994'te Berkeley'de çalışma kâğıdı olarak, kısaltılmış hâli 1997'de yayımlanmış; 2018 baskısı yeniden basımdır. - İçerik: Erişilen özet yalnızca yayın geçmişini veriyor; bulgular incelenmedi.
[P15] Oran (1994) — [ÖZ] - APA: Oran, B. (1994). Religious and national identity among the Balkan Muslims: A comparative study on Greece, Bulgaria, Macedonia and Kosovo. CEMOTI, 18(1), 307–324. https://doi.org/10.3406/cemot.1994.1116 - Dil: İngilizce - Bulgular (özete göre): Yunanistan ve Bulgaristan'daki Türkler, İslam'ı kullanarak Yunanistan'daki Pomak azınlığını ve kısmen Bulgaristan'dakini asimile etmeye çalışmıştır. - İlişki: Pomakların "Türkleşmesini" bir asimilasyon süreci olarak gören görüş. Türkçe literatürün çoğuyla çelişiyor (bkz. Bölüm 6).
[P16] Dragostinova (2016) — [ÖZ] - APA: Dragostinova, T. (2016). Continuity vs. radical break: National homogenization campaigns in the Greek–Bulgarian borderlands before and after the Balkan Wars. Journal of Genocide Research, 18(4), 405–426. https://doi.org/10.1080/14623528.2016.1227573 - Dil: İngilizce - Bulgular (özete göre): Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı keskin bir kopuş değildir. "Ulusal kimliği belirsiz" bireylere yönelik homojenleştirme pratikleri 19. yüzyıldan savaşlar arası döneme süreklilik göstermiştir. - İlişki: Pomak gibi sınırda kalan grupları anlamak için kuramsal çerçeve sunuyor. Pomaklara özgü bölümler incelenmedi.
[P17] Başaran ve Gürcüm (2007) — [ÖZ, kısmi] - APA: Başaran, F. N., & Gürcüm, B. T. (2007). A reflection on Pomak culture in modern-day Turkey: Traditional female clothing and the bride's wedding outfit. Folklore, 118(2), 217–228. https://doi.org/10.1080/00155870701337718 - Dil: İngilizce - Konu: Türkiye'deki Pomakların geleneksel kadın giyimi ve gelinliği. - Sınırlılık: Erişilen özet yalnızca giriş cümlesinden ibaret; saha yeri ve bulgular incelenmedi.
[P18] Günşen (2013) — [TM] - APA: Günşen, A. (2013). Bir Balkan topluluğu olarak Pomaklar ve kimlik algılamalarında Türklük bulguları. Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, 2(1), 35–54. https://dergipark.org.tr/tr/pub/baed/issue/34532/381512 - Dil: Türkçe (İngilizce özetli) - Amaç: Pomak, Torbeş ve Goralı topluluklarının doğum, ölüm, evlilik ve yemek gibi geleneklerinde "Türklük unsurlarını" ortaya koymak. - Yöntem: Halk kültürü karşılaştırması; ikincil kaynaklara dayalı. - Bulgular: Yazar, bu toplulukların "esas itibarıyla Müslüman olduğunu ve kendilerini Türk kabul ettiğini" savunuyor. Türkiye'de Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Sakarya, Manisa ve Eskişehir'de yaşadıklarını belirtiyor. - Sınırlılık: Çalışma, sonucu baştan belirlenmiş bir tezle başlıyor ("Türklüklerinin daha da güçleneceği görülecektir"). Saha verisi sınırlı. - Erişim: Açık (DergiPark PDF).
[P19] Pınar (2016) — [ÖZ, yalnızca künye] - APA: Pınar, M. (2016). Tek parti döneminde Pomaklar (1923–1946). Tarih Okulu Dergisi, 9(25), 803–835. https://doi.org/10.14225/Joh832 - Dil: Türkçe - İçerik: İncelenmedi; özet ve tam metin alınamadı. - İlişki: Başlığı, erken Cumhuriyet'te Pomaklara bakışı ele aldığını gösteriyor. Emen-Gökatalay (2023) ile karşılaştırılmaya değer.
[P20] Şahin, Baştürk ve Durmaz (2022) — [TM] - APA: Şahin, H., Baştürk, Ş., & Durmaz, G. (2022). İki dilli halklardan Bursa Pomaklarının kullandığı Türkçe üzerine. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(42), 281–307. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1004479 - Dil: Türkçe - Amaç: Bursa Pomaklarının konuştuğu Türkçenin ses ve şekil bilgisini ortaya koymak. - Yöntem: Ağız derlemesi ve dilbilimsel çözümleme. - Bulgular: Pomakların Türkiye'ye göçü 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı'yla başlamıştır. Bursa'daki Pomak yerleşimleri şunlardır: Osmangazi Demirtaş, Nilüfer Görükle'nin bir bölümü, Kestel Şevketiye, Gürsu merkez, Mudanya Dereköy, Gemlik merkez ve Şahinyurdu, İnegöl Kıranköy ve Cerrah, Orhaniye Yenisölöz, Karacabey Balabanlar. Pomaklar hem Pomakça hem Türkçe konuşan iki dilli bir topluluktur. - İlişki: Balıkesir'e komşu bir ilde Pomak yerleşimlerinin ve dilinin belgelenmesi.
[P21] Güzel ve Akyurt Kurnaz (2023) — [TM] - APA: Güzel, Ö., & Akyurt Kurnaz, H. (2023). Anadolu'da kültürel mirasını koruyan Pomaklar: Sosyo-kültürel yaşantıları üzerine bir araştırma. Milli Folklor, 18(137), 199–213. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1058925 - Dil: Türkçe - Amaç: Pomak kültürünün sosyo-kültürel unsurlarını belirlemek. - Yöntem: Fenomenolojik nitel desen. Ekim–Aralık 2019 arasında "çeşitli bölgelerde yaşayan" Pomaklarla 14 yarı yapılandırılmış görüşme yapılmış; veriler doygunluğa ulaşınca görüşmeler sonlandırılmış. - Bulgular: Gelenekler, inanışlar, ritüeller, giyim, dil, edebî ürünler ve mutfak kültürü üzerine tematik bulgular. - Sınırlılık: Görüşülen kişilerin hangi il ve köylerde yaşadığı metinde net belirtilmiyor. Örneklem küçük.
[P22] Emen-Gökatalay (2023) — [TM] - APA: Emen-Gökatalay, G. (2023). From religious to ethnic minorities: The cultural and social integration of Pomaks into post-Ottoman Turkey. Migration Letters, 20(1), 39–50. https://doi.org/10.33182/ml.v20i1.2875 - Dil: İngilizce - Amaç: Pomakların erken Cumhuriyet Türkiyesi'ne kültürel ve toplumsal entegrasyonunu ve "Türklükleri" etrafındaki tartışmayı incelemek. - Yöntem: Arşiv ve birincil kaynaklar: Cumhuriyet Arşivi (BCA), TBMM zabıtları, dönemin basını ve Ziya Gökalp'in yazıları. - Bulgular: - Halifeliğin 1924'te kaldırılmasından sonra da resmî belgeler bu toplulukları "Pomak Türkleri" diye anmayı sürdürmüş. 1920'lerin ortasından sonuna doğru ise dil değişmiştir. Örneğin 1928 tarihli bir belgede "Pomak örfüne mensup eşhas" ifadesi geçiyor ve bu ifade onları "Türk" geleneğinden gelen göçmenlerden ayırıyor. - Bazı kaynaklarda "Pomak" sözcüğü bile "Türklüğe aykırı" sayılmıştır. - 1930'ların başında resmî çevrelerin ve basının çoğu Pomakları doğrudan "Türk" saymaktan kaçınmıştır. - Pomak göçüne karşı muhalefet olmamıştır. Ancak kamuoyunun Pomakları Türk olarak kabulü dil milliyetçiliğine ve güvenlik kaygılarına bağlı kalmış, basında ayrımcılık sürmüştür. - İlişki: "Pomak" ve "Türk muhacir" kategorilerinin devlet nezdinde nasıl ayrıştığını gösteren en doğrudan kaynaklardan biri. - Sınırlılık: Kısa bir makale; nicel veri yok.
[P23] Dağdeviren-Kırmızı (2026) — [ÖZ, yalnızca künye] - APA: Dağdeviren-Kırmızı, G. (2026). Linguistic (in)security perceptions and family language policy among Pomak speakers in Western Türkiye. Language Policy, 25(1). https://doi.org/10.1007/s10993-025-09758-2 - Dil: İngilizce - İçerik: İncelenmedi; özet alınamadı. Makale numarası Crossref kaydında yok. - İlişki: Başlığa göre Batı Türkiye'de Pomakçanın aile içinde aktarımı ve dil güvensizliği üzerine. Pomakçanın korunması konusundaki en güncel çalışma görünüyor.
[P24] Akgün (2005) — [TM] - APA: Akgün, A. (2005). Bulgaristan'da asimilasyon ve "Zavallı Pomaklar" adlı bir risale. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(13), 1–28. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/863914 - Dil: Türkçe - Amaç: Balkan Savaşı sırasında Rodoplar'daki Pomakların maruz kaldığı zulmü bir risale üzerinden aktarmak. - Yöntem: Tek bir Osmanlıca risalenin tanıtımı ve değerlendirmesi. - Bulgular: Risalenin yazarı, ilk sayfası yırtık olduğu için tespit edilememiştir. Risale Rumeli Muhacirin-i İslamiyye Cemiyeti neşriyatından 4 numaralı yayındır ve Balıkesir İl Halk Kütüphanesi nadide eserler kataloğunda 553 numarada kayıtlıdır. - İlişki: Pomak meselesinin bir muhacir cemiyeti tarafından propaganda konusu yapıldığını gösteriyor. Belge Balıkesir'de bulunuyor (bkz. Bölüm 5). - Sınırlılık: Tek belgeye dayanıyor; anlatım dili yer yer taraflı.
[M1] Nichols, Suğur ve Suğur (2003) — [ÖZ] - APA: Nichols, T., Suğur, N., & Suğur, S. (2003). Muhacir Bulgarian workers in Turkey: Their relation to management and fellow workers in the formal employment sector. Middle Eastern Studies, 39(2), 37–54. https://doi.org/10.1080/00263200412331301597 - Dil: İngilizce - Amaç: Bulgaristan göçmeni işçilerin Bursa tekstil sanayisindeki konumunu incelemek. - Tanım: Muhacir, "Balkanlardan, özellikle Bulgaristan'dan gelen göçmenler için kullanılan Türkçe terim" olarak tanımlanıyor. - Bulgular (özete göre): Muhacir Bulgarlar işgücünde ayrı bir sosyolojik varlık olarak ele alınıyor; istihdam, sendika ve yönetimle ilişkileri inceleniyor. - İlişki: Terimin günümüz Türkiye'sindeki gündelik kullanımına örnek.
[M2] Kirişci (2008) — [ÖZ] - APA: Kirişci, K. (2008). Migration and Turkey: The dynamics of state, society and politics. In R. Kasaba (Ed.), The Cambridge history of Turkey (pp. 173–198). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CHOL9780521620963.008 - Dil: İngilizce - Konu (giriş paragrafına göre): Osmanlı ve Cumhuriyet göç tarihi. İmparatorluğun sonu zorunlu yerinden edilmelerle ve milliyetçiliğin homojen kimlik arayışıyla halkların "ayrıştırılmasıyla" işaretlenmiştir. - Not: Bölümün yer aldığı cilt numarası bu taramada doğrulanmadı.
[M3] Taşbaş ve Çetin (2018) — [ÖZ] - APA: Taşbaş, E., & Çetin, N. (2018). Tire nüfus arşivinde bulunan bir muhacir mülteci defteri örneği. Göç Dergisi, 5(2), 131–144. https://doi.org/10.33182/gd.v5i2.619 - Dil: Türkçe - Tanım (özetten): Muhacirlik zorunlu nedenlerle bir kişinin, ailenin veya topluluğun başka bir ülkeye göçüdür. Yazarlara göre muhacirin sığındığı ülkeyle soy veya din bağı olması gerekir. Muhacirler vatandaşlığa alınana kadar muhacir ve mülteci defterlerine kaydedilir. - İlişki: Kavram tanımı ve yerel nüfus arşivi defterlerinin kaynak değeri.
[M4] Holt (2019) — [ÖZ] - APA: Holt, W. H. (2019). The Balkan reconquista and Turkey's forgotten refugee crisis. University of Utah Press. https://doi.org/10.1353/book73349 - Dil: İngilizce - Konu (yayıncı özetine göre): 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda yüz binlerce Müslümanın Bulgaristan'dan Türkiye'ye kaçışı. Kitap görgü tanığı anlatılarına dayanıyor ve İstanbul'daki mülteci krizini ve Anadolu'da iskânı ele alıyor.
[M5] Tozoğlu ve Gümüşlü Akgün (2019) — [ÖZ] - APA: Tozoğlu, A. E., & Gümüşlü Akgün, S. N. (2019). Settling down the crisis: Planning and implementation of the immigrant settlements in the Balkans during the late Ottoman period. British Journal of Middle Eastern Studies. Advance online publication. https://doi.org/10.1080/13530194.2019.1604206 - Dil: İngilizce - Bulgular (özete göre): Kırım Savaşı'ndan sonra muhacirler ovalarda kurulan yeni köy ve kasabalara yerleştirildi. 1877–1878'deki büyük akından sonra tarım arazisi yetmeyince şehirlerin kenarında "muhacir mahalleleri" diye yeni bir kentsel tip ortaya çıktı. - Not: Crossref kaydında cilt ve sayı yok (çevrimiçi önce yayın).
[M6] Ateş (2020) — [TM] - APA: Ateş, N. (2020). Bursa'da kurulan muhacir vakıfları (1883–1917). Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(39), 685–711. https://doi.org/10.21550/sosbilder.664733 - Dil: Türkçe - Amaç: Kafkas ve Rumeli muhacirlerinin Bursa'da kurduğu vakıfları incelemek. - Yöntem: Arşiv belgeleri ve vakfiyeler. - Bulgular: Yazar, Osmanlı'nın muhacirleri "din, mezhep, etnik köken ayrımına gitmeksizin" kabul ettiğini savunuyor. Muhacirler vakıflar aracılığıyla yerleştikleri yerin imarına katkı sağlamıştır. - İlişki: Bu "ayrım gözetmeme" iddiası, Hargal (2026) ve Fratantuono (2024) ile çelişiyor (bkz. Bölüm 6).
[M7] Erken (2022) — [ÖZ] - APA: Erken, A. (2022). Identity, nationhood and migrations to Turkey from the Balkans, 1950–1960. International Migration, 60(2), 95–106. https://doi.org/10.1111/imig.12865 (çevrimiçi ilk yayın: 2021) - Dil: İngilizce - Yöntem: Resmî kayıtlar, yeni yayımlanmış biyografiler ve sözlü kaynaklar. - Bulgular (özete göre): 1950'den sonra Yugoslavya ve Bulgaristan'dan yaklaşık 500.000 Türk, Boşnak, Arnavut ve Pomak ya zorla göçe zorlanmış ya da göçe "teşvik edilmiştir". Türkiye etnik farklara rağmen bu göçmenleri kabul etmiştir. Laikleşme reformlarına rağmen Müslüman kimliği Türk ulusal kimliğinin merkezinde kalmıştır. - İlişki: 1950–1951 Bandırma iskânını (B9) daha geniş bağlama oturtuyor; Pomakları göçmen grupları arasında ayrıca sayıyor.
[M8] Fratantuono (2024) — [ÖZ] - APA: Fratantuono, E. (2024). Muhacir as failure. In Governing migration in the late Ottoman Empire (pp. 134–175). Edinburgh University Press. https://doi.org/10.3366/edinburgh/9781399521840.003.0005 - Crossref'te doğrulanan DOI yalnızca bu bölüme ait. Kitabın kendi DOI'si doğrulanmadı. - Özeti okunan bölümler: "Muhacir as colonist" (s. 25–61), "Muhacir as failure" (s. 134–175), "Muhacir as Muslim" (s. 176–202) - Dil: İngilizce - Bulgular (bölüm özetlerine göre): - Muhacirin Nizamnamesi (1857) Avrupa ve Kuzey Amerika'dan yerleşimci çekmeyi amaçlıyordu; bu bağlamda muhacir "kolonist" anlamına geliyordu. - Abdülhamid döneminde (1876–1908) güvenlik ve meşruiyet kaygılarıyla göç politikasında din ve niyet ölçütleri öne çıktı; Muhacirin-i İslamiye Komisyonu kuruldu. - İskân planlaması ve başarısızlıkları, "boş arazi" ideolojisini hem pekiştirdi hem de sorgulattı. - İlişki: Muhacir kavramının zaman içinde anlam değiştirdiğini gösteren temel kaynak.
[M9] Akgönül (2024) — [ÖZ, yalnızca künye] - APA: Akgönül, S. (2024). 'New Turks': Turkey's 1923 muhacirs. In S. Akgönül, One hundred years of Greek–Turkish relations (pp. 47–65). Edinburgh University Press. https://doi.org/10.1515/9781399533867-004 - İçerik: İncelenmedi. Bölüm yazarı Crossref bölüm kaydında yok; kitap kaydında yazar Samim Akgönül. - İlişki: Başlık, 1923 mübadillerinin "muhacir" olarak adlandırılmasını ele aldığını gösteriyor. Mübadil/muhacir ayrımı için önemli.
[M10] Hamed-Troyansky (2024) — [ÖZ] - APA: Hamed-Troyansky, V. (2024). Empire of refugees: North Caucasian Muslims and the late Ottoman state. Stanford University Press. https://doi.org/10.1515/9781503637757 - Dil: İngilizce - Bulgular (yayıncı özetine göre): 1850'lerden I. Dünya Savaşı'na kadar yaklaşık 1 milyon Kuzey Kafkasyalı Müslüman Osmanlı'ya sığınmıştır. Balkanlar, Anadolu ve Levant'ta yüzlerce köy kurulmuştur. İskân bölge ekonomilerini canlandırmış, ama toprak rekabetini de artırmıştır. - Not: Alt başlık Crossref'te yok; yaygın kullanımdan eklendi ve bu taramada ayrıca doğrulanmadı. - İlişki: Bandırma'daki Çerkez iskânı (B3) için bağlam.
[M11] Akın (2024) — [TM] - APA: Akın, V. (2024). Edirne Karaağaç'a iskân edilen mübadil ve muhacirler (1923–1928). Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, 13(2), 313–343. https://doi.org/10.30903/balkan.1606549 - Dil: Türkçe - Amaç: Karaağaç'a yerleştirilen mübadil ve muhacirlerin kökenini, hane yapısını ve kendilerine verilen mülkleri ortaya koymak. - Yöntem: Edirne Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü Arşivi'ndeki "Edirne Merkezine İskân Gören Mübadil ve Gayri Mübadil Göçmenlere Mahsus Defter" ile dönemin gazetesi Paşaeli. - Bulgular: Karaağaç'a 258 hane, 1.075 kişi yerleştirilmiştir. Mübadillerin çoğu Makedonya'daki Karacaova, Kayalar ve Gevgili'den gelmiştir. Mübadele kapsamı dışında kalan Batı Trakya'dan gelenler ise ayrıca "muhacir" olarak kaydedilmiştir. - İlişki: Mübadil ile muhacir arasındaki kavramsal ve idari ayrımın arşivde nasıl göründüğünü gösteren en net örnek.
[M12] Methodieva (2025) — [TM] - APA: Methodieva, M. B. (2025). Becoming a muhacir: Writings and narratives of displacement in the late Ottoman Empire. International Journal of Middle East Studies, 57(3), 494–513. https://doi.org/10.1017/S0020743825101049 - Dil: İngilizce - Amaç: 1877–1878 savaşından kaçan Müslümanların deneyimlerini devletin değil, kendi anlatılarının içinden incelemek. - Yöntem: Anı ve edebî metinler. Odak metin, Eski Zağralı âlim, öğretmen ve şair Hüseyin Raci'nin savaş ve hicret anlatısı. - İlişki: Muhacir kimliğinin bir "olma" süreci olarak kurulduğunu gösteriyor. Metinde Pomaklardan söz edilmiyor. - Erişim: Açık erişim.
[M13] Hargal (2026) — [TM] - APA: Hargal, S. (2026). Algerian migration and the formation of the muhacir status in the Ottoman Empire (1830–1908). Itinerario, 50(2), 334–347. https://doi.org/10.1017/S0165115326100424 - Dil: İngilizce - Bulgular: Muhacir statüsü 19. yüzyıl boyunca adım adım oluşmuştur. Cezayirliler önce takdire bağlı tedbirlerle desteklenmiş, sonra muhacir haklarına dahil edilmiştir. Statü yalnızca Müslümanlara ayrılmıştır. - İlişki: Muhacirin hukuki-idari bir kategori olduğunu ve etnik bir topluluk adı olmadığını gösteriyor. Pomak/muhacir ayrımı için kavramsal temel.
[R1] Aksoy (2019) — [TM] - APA: Aksoy, N. A. (2019). Cumhuriyet'in ilk yıllarında Bulgaristan'dan Türkiye'ye Pomak göçü. Mediterranean Journal of Humanities, 9(1), 1–12. https://doi.org/10.13114/mjh.2019.442 - Dil: Türkçe - Amaç: 1930'larda Pomakları göçe zorlayan nedenleri ve Trakya'daki iskân sürecini incelemek. - Yöntem: Arşiv belgeleri, TBMM zabıtları ve 1935 Genel Nüfus Sayımı. - Bulgular: - 1923–1938 arasında Bulgaristan'dan 180.000'den fazla göçmen kabul edilmiştir; Pomaklar bu nüfusun içindedir. - Yazara göre Cumhuriyet döneminde gelen Pomak muhacirlerin kesin sayısını belirlemek güçtür. 1935 sayımı, ana dil olarak "Pomakça"yı kaydettiği için fikir verir; 1927 sayımında bu seçenek yoktur. - 1935 sayımına göre Trakya dışında en çok Pomakça konuşan nüfus Balıkesir vilayetindedir: 5.004 kişi ana dilini Pomakça olarak bildirmiş, bunların 4.384'ü Türkçeyi ikinci dil olarak bilmektedir. Yalnızca Pomakça konuşanlar 593 kişidir. - Trakya'daki ana dili Pomakça olanlar: Edirne 7.175, Tekirdağ 2.355, Kırklareli 8.822, Çanakkale 7.319. - İlişki: Pomakların bir alt grup olarak muhacir akımı içinde yer aldığını ve sayımda ayrıca görünür olduğunu gösteriyor. - Sınırlılık: Pomakların Türklüğünü "tartışma götürmez" diye kabul eden bir çerçeveyle yazılmış.
[R2] Zafer (2020) — [TM] - APA: Zafer, Z. (2020). Türkiye-Bulgaristan ilişkileri bağlamında 1989 öncesi Pomak göçleri. Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi (TOBİDER), 4(2), 13–37. https://dergipark.org.tr/tr/pub/toplumsalbilimler/article/840858 - Dil: Türkçe - Yöntem: İkili antlaşmalar, resmî yazışmalar, Bulgarca belge yayınları ve anılar. - Bulgular: - 1877'den 1920'lerin ilk yarısına kadar Pomakların göç kaderi Türklerinkinden farklı değildir. - 1923'ten sonra Bulgaristan Pomakları resmen "Bulgar" ilan etmiş ve göçlerini yasaklamıştır. - Türkiye'nin Pomak göçüne tutumu istikrarlı olmamış, zaman zaman taviz verilmiştir. - Not: PDF'in kapak sayfasında "Volume 3/1 Spring 2020" yazıyor. Künye, DergiPark kaydı ve sayfa altlığındaki bilgiye göre 4(2) olarak verildi.
[R3] Taş ve Aksoy (2020) — [TM] - APA: Taş, D., & Aksoy, M. (2020). Edirne'nin sınır köylerinde yaşayan Pomak ve muhacirlerin yemek kültürü üzerine bir inceleme. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(4), 2565–2587. https://doi.org/10.21325/jotags.2020.727 - Dil: Türkçe - Yöntem: Nitel saha çalışması (1–6 Ağustos 2019); İpsala sınır köylerinde 60 yaş üstü kaynak kişilerle görüşme ve tarif derleme. - Bulgular: - İpsala'da Bulgaristan'dan gelenlere "Pomak", Yunanistan'dan gelenlere "Muhacir" denmektedir. - Babası Bulgaristan'dan göçenler kendini Pomak, Yunanistan, Makedonya, Arnavutluk veya Romanya'dan göçenler kendini Muhacir olarak adlandırmaktadır. - "Tarfun", "Kaşa" ve "Tarayenisa" gibi yemekler derlenmiştir. - İlişki: Yerel kullanımda "Pomak" ile "muhacir"in birbirini dışlayan iki ad hâline gelebildiğini gösteren saha kanıtı.
[R4] Mertol, Özgür, Kaya ve Urfalıoğlu (2021) — [TM] - APA: Mertol, H., Özgür, H., Kaya, N. G., & Urfalıoğlu, M. (2021). Kültürel coğrafya açısından Pomak halk kültüründe doğum öncesi ve doğum sonrası gelenekler ve inanışlar. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 2(4), 895–910. https://doi.org/10.52835/19maysbd.1048646 - Dil: Türkçe - Saha: Edirne Keşan Suluca köyü. - Bulgular: Köy halkı Pomaktır ve 1924'te Türk-Rum mübadelesiyle Drama'dan gelmiştir. Kaynak kişilere göre yeni köy fiziki ve beşeri açıdan eski köye benzediği için gelenekler sürdürülebilmiştir. Çalışmada doğum öncesi, doğum ve doğum sonrası pratikler derlenmiştir. - İlişki: Pomakların aynı zamanda mübadil olabildiğini gösteriyor; yani Pomaklık ile göç statüsü ayrı eksenlerdir. - Not: PDF'te DOI "1048656" olarak yazılı, ancak bu DOI çözülmüyor. Crossref'te çözülen ve başlığı eşleşen DOI 1048646.
[R5] Svetieva (2016) — [TM] - APA: Svetieva, A. (2016). On the migration of the Balkan Muslims and of the 'Nashinci' – the Torbesh, Pomaks and other (Turks) in Turkey. EthnoAnthropoZoom, 6, 39–69. https://doi.org/10.37620/EAZ0960039s - Dil: İngilizce (aynı sayıda Makedonca sürümü de var: https://doi.org/10.37620/EAZ0960038s) - Yöntem: Tarihsel değerlendirme. Okunan bölümlerde veri toplama yöntemi açıkça belirtilmiyor. - Bulgular: Makedonya'dan Türkiye'ye göçen ve "Naşinci" denen Müslümanları (Torbeşler, Pomaklar ve "diğer Türkler") ele alıyor. 1952'de Yugoslavya ile Türkiye arasında imzalanan serbest göç anlaşmasını anlatıyor. Özete göre İstanbul, İzmir ve Bursa gibi büyük şehirlerde, Akhisar ve Manisa gibi küçük şehirlerde bütün hâlinde "Naşinci" toplulukları var ve bunlar hâlâ ana dillerini konuşuyor. - İlişki: Pomakları Makedonya kaynaklı bir göç perspektifinden ele alıyor; Türkçe literatürden farklı bir ulusal bakış sunuyor.
[R6] Kara (2025) — [TM] - APA: Kara, A. (2025). Balkan Savaşlarından Cumhuriyet dönemine kadar olan süreçte Türkiye'ye göçen Pomak Türklerinin durumu üzerine bir değerlendirme. Karadeniz Araştırmaları, 22(88), 1638–1658. https://doi.org/10.56694/karadearas.1762412 - Dil: Türkçe - Yöntem: Cumhuriyet Arşivi, Trakya Umum Müfettişliği raporları, diplomatik raporlar, basın ve ikincil literatür. - Bulgular: Pomak göçleri Bulgaristan'daki asimilasyonun doğrudan sonucudur. Türkiye bu göçü hem insani hem jeopolitik bir mesele olarak görmüş, planlı iskân ve eğitim politikaları geliştirmiştir. - Sınırlılık: Yazar çalışmayı "betimleyici ve açıklayıcı" olarak tanımlıyor. Balıkesir'e değinilmiyor.
[R7] Yıldırım (2026) — [TM] - APA: Yıldırım, H. (2026). II. Dünya Savaşı yıllarında Pomakların Yunanistan üzerinden Türkiye'ye zorunlu göçü (1939–1940). Belgi Dergisi, (32), 195–215. https://doi.org/10.33431/belgi.1924045 - Dil: Türkçe - Yöntem: Arşiv belgeleri. - Bulgular: Pomakların Anadolu'ya ilk büyük göç dalgası 1877–1878'dir; Balkan Savaşları ile göç genişlemiştir. 1939–1940'ta Bulgaristan'dan Yunanistan üzerinden Türkiye'ye kaçış yaşanmıştır. - Not: PDF'te sayfa aralığı "163–183", Crossref'te "195–215" olarak görünüyor. Kaynakçada Crossref değeri kullanıldı; atıf öncesinde dergi sayfasından kontrol edilmeli.
(Bu bölümle doğrudan ilgili diğer kaynaklar: P22 Emen-Gökatalay, M7 Erken, B5 Balkanal, B9 Toprak.)
[B1] Koç (2014) — [ÖZ, yalnızca depo kaydı] - APA: Koç, Z. (2014). Karesi sancağına yapılan göçler (1860–1890) [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi]. Balıkesir Üniversitesi Açık Erişim. http://dspace.balikesir.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12462/2839 - İçerik: Tezin kendisi okunmadı. Taşdemir (2021) ve Aydemir Gökçe ile Şimşek Umaç (2025) bu teze yoğun biçimde dayanıyor. - İlişki: Bandırma'nın 19. yüzyıl muhacir iskânı için temel kaynak olduğu anlaşılıyor; okunması öncelikli.
[B2] Eroğlu (2015) — [TM] - APA: Eroğlu, M. A. (2015). Balıkesir Sındırgı (Şahinkaya köyü) Pomak (peşkir) dokumaları. idil Sanat ve Dil Dergisi, 4(18), 185–204. https://doi.org/10.7816/idil-04-18-10 - Dil: Türkçe - Yöntem: 2007–2009 arasında Bulgaristan'da ve Türkiye'de saha çalışması; Şahinkaya'dan 10 peşkir (önlük) dokuması incelenmiş. - Bulgular: - Köyde artık Bulgaristan kökenli Pomak dokuması üretilmiyor. Aktif 6 tezgâhta ticari amaçla, komşu Yağcıbedir tarzında dokuma yapılıyor. - Genç nüfusun göçü yüzünden Pomak dokuma kültürü sürdürülememiş. - Yazar, Balkanlar'dan gelenlerin Anadolu'da "Macır–Göçmen" ya da "Bulgar göçmeni" diye bilindiğini belirtiyor. - İlişki: Balıkesir'de bir Pomak köyünün belgelenmesi ve kültürel aktarımın kesildiğine dair kanıt.
[B3] Taşdemir (2021) — [TM] - APA: Taşdemir, H. (2021). 19. yüzyılın ikinci yarısında Kırım ve Kafkas muhacirlerinin Bandırma'ya sevk ve iskânları. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 4(BCS'21 Özel Sayısı), 45–59. https://doi.org/10.38120/banusad.1020910 - Dil: Türkçe - Yöntem: Osmanlı Arşivi belgeleri (BOA), 1307 Hüdavendigâr Vilayet Salnamesi ve Koç (2014). - Bulgular: - 1890 sonuna kadar Karesi sancağına 46.220 muhacir iskân edilmiştir: Balıkesir 20.465, Bandırma 14.585, Gönen 8.769, Edremit 1.766, Sındırgı 335, Kemer 164, Bigadiç 136. Kaynak, salnamedir. - Bandırma iskelesi muhacir sevkiyatında öne çıkmıştır. 1860 tarihli bir belgede Bandırma iskelesi Çandarlı ve Edremit iskelelerinden daha uygun bulunmuştur. - Bandırma'ya gelenler çoğunlukla Çerkez Abaza-Berzak kabilesindendir. 1882'de 393 Çerkez yerleştirilmiş, bunların 242'si Akçapınar, Ömerli ve Ziraatli Cedid köylerine iskân edilmiştir. Bandırma'da 66 Tatar ve Nogay muhacir de kaydedilmiştir. - İlişki: Bandırma'nın 19. yüzyıl muhacir nüfusunun ağırlıkla Kırım ve Kafkas kökenli olduğunu gösteriyor; Pomaklardan söz edilmiyor. - Sınırlılık: Yüksek lisans öğrencisinin sempozyum bildirisi. Rakamlar büyük ölçüde tek bir salnameye dayanıyor.
[B4] Sevinç (2022) — [TM] - APA: Sevinç, B. (2022). Balıkesir-Gönen ilçesi Kocapınar köyü (mahallesi) aba ve şilte dokumaları. Hars Akademi, 5(Aydın Uğurlu ve Geleneksel Sanatlar Özel Sayısı), 384–399. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hars/issue/68596/1081504 - Dil: Türkçe - Saha: Gönen Kocapınar. Köy halkı Balkanlar'dan geldiğini belirtiyor ve kendini "Pomak Türkleri" olarak tanımlıyor. - Konu: Aba, şayak ve şilte dokumaları. - Sınırlılık: Göçün tarihi ve kaynak bölgesi ayrıntılı verilmiyor. Pomak kökenine dair bilgiler (Kuman-Kıpçak) ikincil kaynaklardan aktarılıyor.
[B5] Balkanal (2023) — [TM] - APA: Balkanal, Z. (2023). Ballıpınar köyü Pomakları tarafından üretilmiş peşkir dokumaları. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 8(1), 14–26. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijhar/article/1187199 - Dil: Türkçe - Saha: Erdek Ballıpınar (eski adı Kocaburgaz; TÜİK 2021 nüfusu 402). - Bulgular: - Köy halkı 1924'te Yunanistan'ın Kavala vilayetindeki Kokola köyünden göç etmiştir. Başlıca geçim kaynakları kırmızı soğan yetiştiriciliği ve balıkçılıktır. - Makaledeki Tablo 1'in başlığı "1924 Mübadelesinden Sonra Göç Yoluyla Balıkesir İli Erdek İlçesine Yerleşen Pomak Köyleri". Tabloda 19 köy var: Aşağıyapıcı, Ballıpınar, Balıklı, Belkıs, Çakıl, Doğanlar, Harmanlı, İlhan, Karşıyaka, Kestanelik, Narlı, Ocaklar, Ormanlı, Paşalimanı, Şahinburgaz, Tatlısu, Turan, Tuzla, Yukarıyapıcı. Köylerin çoğunun kökeni Selanik veya Kavala olarak verilmiş. Tablo, yazarın 2018 tarihli bildirisine dayanıyor (Bölüm 9'da doğrulanamadı). - Dikkat: Aynı tabloda bazı köylerin kökeni farklı yazılmış. Harmanlı "Bosna Hersek Yenipazar", İlhan "Selanik, Yugoslavya ve Girit", Narlı "Selanik ve Girit" kökenli görünüyor. Tuzla'ya ise "Rumların ayrılışından sonra Kastamonu ili İnebolu ilçesinden" gelindiği yazıyor, yani bu köy Balkan göçmeni bile değil. Bu nedenle tablonun tamamını "Pomak köyleri" listesi olarak kullanmak doğru olmaz; bağımsız bir kaynakla karşılaştırılmalı. - Not: PDF'teki DOI 10.5281/zenodo.7727937, OpenAlex'teki ise 7727936 (Zenodo kavram/sürüm farkı olduğu düşünülüyor). Kaynakçada DergiPark bağlantısı kullanıldı.
[B6] Kayalan (2023) — [TM] - APA: Kayalan, F. (2023). 1950–1951 Bulgaristan Türklerinin göçü ve Balıkesir (Bulgaristan Türklerinin Balıkesir'de iskânı). Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 11(34), 443–472. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1216232 - Dil: Türkçe - Yöntem: Cumhuriyet Arşivi'ndeki Balıkesir Muhacir Esas Kayıt Defteri, Kostanick (1957), 1955 sayımı ve yerel gazete Balıkesir Postası. - Bulgular: - Kostanick'e göre 1950–1951'de Balıkesir vilayetine 9.195 göçmen gelmiştir. Göçmenler Bandırma dahil 17 ilçeye yerleştirilmiştir. - Balıkesir merkeze yaklaşık 1.816, merkeze bağlı 40 köye 702 kişi iskân edilmiştir. - Balıkesir Postası'na (23 Ocak 1951) göre göçmenler Edirne'den Bandırma'ya, oradan Erdek, Susurluk ve Manyas'a gönderilmiştir. - Göçmen evi inşaatı için Bandırma'ya 16.640 lira ayrılmış ve 40 evin temeli atılmıştır (il genelinde 960 ev). - Göçmen sayılarında kaynaklar arasında fark var: gazetede adı geçen ilçe sayısı ile defterlerdeki 17 ilçe birbirini tutmuyor; yazar bu çelişkiyi kendisi belirtiyor. - Sınırlılık: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698) nedeniyle defterler sınırlı biçimde ve yerinde incelenebilmiş; yalnızca merkez kayıtları görülmüştür.
[B7] Kayalan (2024) — [TM] - APA: Kayalan, F. (2024). Balıkesir muhacir esas kayıt defterine göre Bulgaristan Türklerinin göçü ve Gönen iskânı (1950–1951). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(51-1), 139–154. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1513613 - Dil: Türkçe - Yöntem: Muhacir esas kayıt defterinin doküman analizi. - Bulgular: - Gönen'e 241 aile kaydedilmiş; 231 ailede kesin kişi sayısı 888'dir (455 erkek, 433 kadın). Bunların 45'i merkez mahallelerde, 843'ü köylerde yaşamaktadır. - Gönen, Balıkesir'e gelen göçmenlerin yaklaşık %10'unu almıştır. En çok göçmen alan köy Ulukir'dir (62 kişi). - Makale Gönen'in önceki göç katmanlarını da sayıyor: 1821, 1853, 1863–1864 Kafkas, 1877–1878 Balkan, 1912–1913 ve I. Dünya Savaşı.
[B8] Aydemir Gökçe ve Şimşek Umaç (2025) — [TM] - APA: Aydemir Gökçe, E., & Şimşek Umaç, Z. (2025). Balıkesir Balkan muhaciri ağızları ve karakteristik özellikleri. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(49), 457–475. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1620302 - Dil: Türkçe - Yöntem: Kırsal muhacir mahallelerinden ağız derlemesi. - Bulgular: Muhacir ağızlarında hem Balıkesir yerli ağızlarıyla örtüşen hem de Doğu Rumeli ağızlarına özgü özellikler tespit edilmiştir. Yazarlar bu özelliklerin farklı ağız tabakalarına ait olabileceğini öne sürüyor. - Bandırma verisi: Bandırma'daki muhacir köyleri Hıdırköy, Kirazlı ve Ömerli olarak sayılıyor (liste Koç 2014'e dayanıyor). - Kritik not: Yazarlar yalnızca tek dilli Türk muhacirleri çalışmış; etnik kökeni Pomak, Arnavut, Çerkez ve Gürcü olan muhacir köylerini bilerek kapsam dışında bırakmıştır. Bu, Balıkesir için doğrudan bir araştırma boşluğu.
[B9] Toprak (2026) — [TM] — Bandırma için en doğrudan çalışma - APA: Toprak, S. (2026). Muhacir esas kayıt defterlerine dayalı bir inceleme: Bandırma, Gönen, Manyas ve Balya'ya Bulgaristan Türklerinin iskanı (1950–1951). Göç ve İskân Araştırmaları Dergisi (JOMISS), 4(1), 34–48. https://doi.org/10.29329/jomiss.2026.1452.3 - Dil: Türkçe - Yöntem: Cumhuriyet Arşivi Muhacir Esas Kayıt Defterleri (Kod 271, Defter No 42, 43 ve 69) ve Kızılay Arşivi. Defterlerdeki yaş, cinsiyet, meslek, hane, köken ve yerleşim yeri bilgileri tablolaştırılmış. - Bulgular: - 1950'de dört ilçeye toplam 722 göçmen gelmiştir ve en çok göçmen alan ilçe Bandırma'dır. - 1950–1951'de Bandırma'ya (merkez ve köyler) yerleşen göçmenler toplam 261 hane, 1.121 kişidir (Tablo 6). Defterlerde köken yeri olarak en sık "Bulgaristan" yazılmış. Ayrıca Osmanpazarı, Eğridere, Kırcaali, Şumnu ve Varna gibi yerler geçiyor. - En çok göçmen alan yer Çınarlı Mahallesi'dir: 55 hane, 215 kişi; yazara göre toplam göçmenlerin %22'si. Merkezde ve limana yakın olması iş imkânı sağlamıştır. İkinci sırada İhsaniye (18 hane, 89 kişi) geliyor. Öteki yoğun yerler Paşabayır (54 kişi), Merinos Çiftliği (54) ve Edincik'tir (51). - Ortalama hane büyüklüğü 5 kişidir; göç ağırlıkla aileler hâlinde gerçekleşmiştir. Meslek olarak çiftçiler ve zanaatkârlar ağırlıktadır. - Dipnot 31: "Göçmenlerin içinde sadece Türkler olmayıp Müslüman Pomaklar, Çingeneler, Tatarlar vb. etnik kökenden olanlar da vardır. Buna göre etnik bir ayrım yapılmamıştır." - İlişki: 1950–1951 Bandırma göçmenleri arasında Pomakların da olduğunu, ama kayıt defterlerinde ayrıca işaretlenmediklerini gösteriyor. Arşiv kaydından Pomak sayısı çıkarılamaz. - Not: Tablo 6 toplamı (1.121) ile Çınarlı için verilen %22 oranı tam örtüşmüyor (215 kişi, 1.121'in yaklaşık %19'u). Oranın Tablo 7'nin farklı bir toplamından hesaplandığı düşünülüyor.
[B10] Akkoç ve Güldemir (2026) — [TM] - APA: Akkoç, S., & Güldemir, O. (2026). Bir köy iki tarhana: Kültürel zenginliğin karşılaştırmalı analizi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29(55), 113–128. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1752382 - Dil: Türkçe - Saha: Bandırma Aksakal Mahallesi; yerel (manav) ve göçmen (muhacir) halkın birlikte yaşadığı bir mahalle. - Yöntem: Manav ve muhacir tarhanası tariflerinin karşılaştırılması ve Anadolu Üniversitesi panelistleriyle duyusal analiz. - Bulgular: Manav tarhanasında tuzlu ve umami tatlar baskın, muhacir tarhanasında acılık öne çıkıyor. Panelistler manav tarhanasını daha çok beğenmiş. - İlişki: Bandırma'da "manav/muhacir" ikiliğinin gündelik kültürde sürdüğünü gösteriyor. - Sınırlılık: Aksakal muhacirlerinin hangi bölgeden ve hangi dönemde geldiği metinde belirtilmiyor. Pomak bağlantısı kurulmamış.
| Dönem | Kanıt | Kaynak |
|---|---|---|
| 1877–1878 | İlk büyük Pomak göçü | P20, R7 |
| 1912–1913 | Balkan Savaşları'nda Hristiyanlaştırma ve göç | P3, P22, R1, P24 |
| 1923–1924 | Mübadeleyle gelen Pomaklar (Drama → Keşan; Kavala → Erdek) | R4, B5 |
| 1923–1938 | Bulgaristan'dan Pomak göçü; Bulgaristan göçü yasaklıyor; Türkiye'nin tutumu değişken | R1, R2, P22 |
| 1935 | Sayımda Balıkesir'de 5.004 ana dili Pomakça olan kişi | R1 |
| 1939–1940 | Yunanistan üzerinden zorunlu göç | R7 |
| 1950–1951 | Bulgaristan göçü; Pomaklar var ama defterlerde ayrıca kayıtlı değil | M7, B9 |
Sonuç: "Muhacir" bir göç statüsü ya da göçmen kimliğidir; "Pomak" ise etnokültürel ve dilsel bir topluluk adıdır. Kaynaklar bir Pomağın muhacir [R1, R2, B9] ya da mübadil [R4, B5] olabildiğini gösteriyor. Ancak bazı yerel kullanımlarda iki ad birbirinin karşıtı olarak kullanılıyor [R3].
Bölüm 7'de soru olarak verildi.
Adamou, E. (2010). Bilingual speech and language ecology in Greek Thrace: Romani and Pomak in contact with Turkish. Language in Society, 39(2), 147–171. https://doi.org/10.1017/S0047404510000035
Akgönül, S. (2024). 'New Turks': Turkey's 1923 muhacirs. In S. Akgönül, One hundred years of Greek–Turkish relations (pp. 47–65). Edinburgh University Press. https://doi.org/10.1515/9781399533867-004
Akgün, A. (2005). Bulgaristan'da asimilasyon ve "Zavallı Pomaklar" adlı bir risale. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(13), 1–28. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/863914
Akın, V. (2024). Edirne Karaağaç'a iskân edilen mübadil ve muhacirler (1923–1928). Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, 13(2), 313–343. https://doi.org/10.30903/balkan.1606549
Akkoç, S., & Güldemir, O. (2026). Bir köy iki tarhana: Kültürel zenginliğin karşılaştırmalı analizi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29(55), 113–128. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1752382
Aksoy, N. A. (2019). Cumhuriyet'in ilk yıllarında Bulgaristan'dan Türkiye'ye Pomak göçü. Mediterranean Journal of Humanities, 9(1), 1–12. https://doi.org/10.13114/mjh.2019.442
Anagnostou, D. (2005). National interpretations in Bulgarian writings on the Pomaks from the communist period through the present. Journal of Southern Europe and the Balkans, 7(1), 57–74. https://doi.org/10.1080/14613190500036941
Apostolov, M. (1996). The Pomaks: A religious minority in the Balkans. Nationalities Papers, 24(4), 727–742. https://doi.org/10.1080/00905999608408481
Ateş, N. (2020). Bursa'da kurulan muhacir vakıfları (1883–1917). Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(39), 685–711. https://doi.org/10.21550/sosbilder.664733
Aydemir Gökçe, E., & Şimşek Umaç, Z. (2025). Balıkesir Balkan muhaciri ağızları ve karakteristik özellikleri. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(49), 457–475. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1620302
Balkanal, Z. (2023). Ballıpınar köyü Pomakları tarafından üretilmiş peşkir dokumaları. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 8(1), 14–26. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijhar/article/1187199
Başaran, F. N., & Gürcüm, B. T. (2007). A reflection on Pomak culture in modern-day Turkey: Traditional female clothing and the bride's wedding outfit. Folklore, 118(2), 217–228. https://doi.org/10.1080/00155870701337718
Brunnbauer, U. (2001). The perception of Muslims in Bulgaria and Greece: Between the 'self' and the 'other'. Journal of Muslim Minority Affairs, 21(1), 39–61. https://doi.org/10.1080/13602000120050541
Dağdeviren-Kırmızı, G. (2026). Linguistic (in)security perceptions and family language policy among Pomak speakers in Western Türkiye. Language Policy, 25(1). https://doi.org/10.1007/s10993-025-09758-2
Demetriou, O. (2004). Prioritizing 'ethnicities': The uncertainty of Pomak-ness in the urban Greek Rhodoppe. Ethnic and Racial Studies, 27(1), 95–119. https://doi.org/10.1080/0141987032000147959
Dragostinova, T. (2016). Continuity vs. radical break: National homogenization campaigns in the Greek–Bulgarian borderlands before and after the Balkan Wars. Journal of Genocide Research, 18(4), 405–426. https://doi.org/10.1080/14623528.2016.1227573
Emen-Gökatalay, G. (2023). From religious to ethnic minorities: The cultural and social integration of Pomaks into post-Ottoman Turkey. Migration Letters, 20(1), 39–50. https://doi.org/10.33182/ml.v20i1.2875
Eminov, A. (2007). Social construction of identities: Pomaks in Bulgaria. Social Science Open Access Repository (SSOAR). https://www.ssoar.info/ssoar/handle/document/6180
Erken, A. (2022). Identity, nationhood and migrations to Turkey from the Balkans, 1950–1960. International Migration, 60(2), 95–106. https://doi.org/10.1111/imig.12865
Eroğlu, M. A. (2015). Balıkesir Sındırgı (Şahinkaya köyü) Pomak (peşkir) dokumaları. idil Sanat ve Dil Dergisi, 4(18), 185–204. https://doi.org/10.7816/idil-04-18-10
Fratantuono, E. (2024). Muhacir as failure. In Governing migration in the late Ottoman Empire (pp. 134–175). Edinburgh University Press. https://doi.org/10.3366/edinburgh/9781399521840.003.0005
Georgieva, T. (2001). Pomaks: Muslim Bulgarians. Islam and Christian–Muslim Relations, 12(3), 303–316. https://doi.org/10.1080/09596410120065868
Günşen, A. (2013). Bir Balkan topluluğu olarak Pomaklar ve kimlik algılamalarında Türklük bulguları. Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, 2(1), 35–54. https://dergipark.org.tr/tr/pub/baed/issue/34532/381512
Güzel, Ö., & Akyurt Kurnaz, H. (2023). Anadolu'da kültürel mirasını koruyan Pomaklar: Sosyo-kültürel yaşantıları üzerine bir araştırma. Milli Folklor, 18(137), 199–213. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1058925
Hamed-Troyansky, V. (2024). Empire of refugees: North Caucasian Muslims and the late Ottoman state. Stanford University Press. https://doi.org/10.1515/9781503637757
Hargal, S. (2026). Algerian migration and the formation of the muhacir status in the Ottoman Empire (1830–1908). Itinerario, 50(2), 334–347. https://doi.org/10.1017/S0165115326100424
Holt, W. H. (2019). The Balkan reconquista and Turkey's forgotten refugee crisis. University of Utah Press. https://doi.org/10.1353/book73349
Kara, A. (2025). Balkan Savaşlarından Cumhuriyet dönemine kadar olan süreçte Türkiye'ye göçen Pomak Türklerinin durumu üzerine bir değerlendirme. Karadeniz Araştırmaları, 22(88), 1638–1658. https://doi.org/10.56694/karadearas.1762412
Kayalan, F. (2023). 1950–1951 Bulgaristan Türklerinin göçü ve Balıkesir (Bulgaristan Türklerinin Balıkesir'de iskânı). Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 11(34), 443–472. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1216232
Kayalan, F. (2024). Balıkesir muhacir esas kayıt defterine göre Bulgaristan Türklerinin göçü ve Gönen iskânı (1950–1951). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(51-1), 139–154. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1513613
Kirişci, K. (2008). Migration and Turkey: The dynamics of state, society and politics. In R. Kasaba (Ed.), The Cambridge history of Turkey (pp. 173–198). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CHOL9780521620963.008
Koç, Z. (2014). Karesi sancağına yapılan göçler (1860–1890) [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi]. Balıkesir Üniversitesi Açık Erişim. http://dspace.balikesir.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12462/2839
Mancheva, M. (2001). Image and policy: The case of Turks and Pomaks in inter-war Bulgaria, 1918–44 (with special reference to education). Islam and Christian–Muslim Relations, 12(3), 355–374. https://doi.org/10.1080/09596410120065895
Mertol, H., Özgür, H., Kaya, N. G., & Urfalıoğlu, M. (2021). Kültürel coğrafya açısından Pomak halk kültüründe doğum öncesi ve doğum sonrası gelenekler ve inanışlar. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 2(4), 895–910. https://doi.org/10.52835/19maysbd.1048646
Methodieva, M. B. (2025). Becoming a muhacir: Writings and narratives of displacement in the late Ottoman Empire. International Journal of Middle East Studies, 57(3), 494–513. https://doi.org/10.1017/S0020743825101049
Myuhtar-May, F. (2014). Identity, nationalism, and cultural heritage under siege: Five narratives of Pomak heritage – From forced renaming to weddings. Brill. https://doi.org/10.1163/9789004272088
Neuburger, M. (2000). Pomak borderlands: Muslims on the edge of nations. Nationalities Papers, 28(1), 181–198. https://doi.org/10.1080/00905990050002506
Neuburger, M. C. (2011). The Orient within: Muslim minorities and the negotiation of nationhood in modern Bulgaria. Cornell University Press. https://doi.org/10.7591/9781501720239
Nichols, T., Suğur, N., & Suğur, S. (2003). Muhacir Bulgarian workers in Turkey: Their relation to management and fellow workers in the formal employment sector. Middle Eastern Studies, 39(2), 37–54. https://doi.org/10.1080/00263200412331301597
Oran, B. (1994). Religious and national identity among the Balkan Muslims: A comparative study on Greece, Bulgaria, Macedonia and Kosovo. CEMOTI, 18(1), 307–324. https://doi.org/10.3406/cemot.1994.1116
Pınar, M. (2016). Tek parti döneminde Pomaklar (1923–1946). Tarih Okulu Dergisi, 9(25), 803–835. https://doi.org/10.14225/Joh832
Sevinç, B. (2022). Balıkesir-Gönen ilçesi Kocapınar köyü (mahallesi) aba ve şilte dokumaları. Hars Akademi, 5(Aydın Uğurlu ve Geleneksel Sanatlar Özel Sayısı), 384–399. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hars/issue/68596/1081504
Srebranov, R. (2006). Bulgarian Muslims from the Chech region and their linguistic self-identification. International Journal of the Sociology of Language, 2006(179). https://doi.org/10.1515/IJSL.2006.030
Svetieva, A. (2016). On the migration of the Balkan Muslims and of the 'Nashinci' – the Torbesh, Pomaks and other (Turks) in Turkey. EthnoAnthropoZoom, 6, 39–69. https://doi.org/10.37620/EAZ0960039s
Şahin, H., Baştürk, Ş., & Durmaz, G. (2022). İki dilli halklardan Bursa Pomaklarının kullandığı Türkçe üzerine. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(42), 281–307. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1004479
Taş, D., & Aksoy, M. (2020). Edirne'nin sınır köylerinde yaşayan Pomak ve muhacirlerin yemek kültürü üzerine bir inceleme. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(4), 2565–2587. https://doi.org/10.21325/jotags.2020.727
Taşbaş, E., & Çetin, N. (2018). Tire nüfus arşivinde bulunan bir muhacir mülteci defteri örneği. Göç Dergisi, 5(2), 131–144. https://doi.org/10.33182/gd.v5i2.619
Taşdemir, H. (2021). 19. yüzyılın ikinci yarısında Kırım ve Kafkas muhacirlerinin Bandırma'ya sevk ve iskânları. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 4(BCS'21 Özel Sayısı), 45–59. https://doi.org/10.38120/banusad.1020910
Todorova, M. (2018). Identity (trans)formation among Bulgarian Muslims. In Scaling the Balkans (pp. 386–419). Brill. https://doi.org/10.1163/9789004382305_021
Toprak, S. (2026). Muhacir esas kayıt defterlerine dayalı bir inceleme: Bandırma, Gönen, Manyas ve Balya'ya Bulgaristan Türklerinin iskanı (1950–1951). Göç ve İskân Araştırmaları Dergisi (JOMISS), 4(1), 34–48. https://doi.org/10.29329/jomiss.2026.1452.3
Tozoğlu, A. E., & Gümüşlü Akgün, S. N. (2019). Settling down the crisis: Planning and implementation of the immigrant settlements in the Balkans during the late Ottoman period. British Journal of Middle Eastern Studies. Advance online publication. https://doi.org/10.1080/13530194.2019.1604206
Turan, Ö. (1999). Pomaks, their past and present. Journal of Muslim Minority Affairs, 19(1), 69–83. https://doi.org/10.1080/13602009908716425
Yıldırım, H. (2026). II. Dünya Savaşı yıllarında Pomakların Yunanistan üzerinden Türkiye'ye zorunlu göçü (1939–1940). Belgi Dergisi, (32), 195–215. https://doi.org/10.33431/belgi.1924045
Zafer, Z. (2020). Türkiye-Bulgaristan ilişkileri bağlamında 1989 öncesi Pomak göçleri. Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi, 4(2), 13–37. https://dergipark.org.tr/tr/pub/toplumsalbilimler/article/840858
| Kayıt | Neden alınmadı |
|---|---|
| Balkanal, Z. (2018). Pomaklar Diyarı Erdek Ballıpınar Köyü Çeyiz Geleneği... UBS'18 Sempozyumu, Bandırma, ss. 451–468 | Yalnızca yazarın kendi 2023 makalesindeki atıfta görüldü; bildiri kitabı bağımsız olarak bulunamadı. Bandırma için önemli; Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi'nden istenebilir. |
| Ayhan, A. (1997). Balıkesir ve Çevresinde İskân Hareketleri | ISBN kaydı (975-7751-54-5) bulundu. Ancak yayınevi bir kaynakta "Karşı Basın", ISBN veri tabanında "Balıkesir Rotary Kulüp" görünüyor. İçerik incelenmedi. |
| Paşaoğlu, D. D. (2013). Muhacir Komisyonu Maruzatı'na göre (1877–78) 93 Harbi sonrası muhacir iskânı. History Studies, 347–386 | OpenAlex, DOAJ ve TR Dizin kaydı var, ancak cilt ve sayı bilgisi eksik. Metin indirilemedi (403). |
| Kamil, İ. (2017). Pomak Türklerinin "kimlik" mücadelesi ve Bulgaristan Komünist Partisinin gizli k[...]. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (59), 435–477. DOI 10.14222/turkiyat1626 | DOI çözülüyor, ancak Crossref'teki başlık yarıda kesilmiş. Tam başlık doğrulanamadı. |
| Adamou, E., & Fanciullo, D. (2018). Why Pomak will not be the next Slavic literary language. HAL (halshs-02105739) | HAL kaydı var; özet yok ve metin açılamadı (sertifika hatası). Kitap künyesi doğrulanmadı. |
| Yıldırım Saçılık, M., & Çevik, S. (2014). Pomak yemek kültürünün yaşayan izleri: Bir sözlü tarih çalışması | OpenAlex'te sozlutarih.org.tr deposu kaydı görüldü, açılıp incelenmedi. Taş ve Aksoy (2020) bu çalışmaya atıf yapıyor. |
| Ünal, S. (2012). Kimliğin tarihsel ve kültürel ortak inşası: Türkiye'de Balkan (Rumeli) göçmenleri | Yalnızca OpenAlex depo kaydı görüldü, açılmadı. |
| Aydemir Gökçe (2024) (B8'de atıf yapılan, büyük olasılıkla tez) | Künyesi görülmedi. |
| İkincil atıflarla geçen klasik eserler: Karpat (1985) Ottoman Population 1830–1914; McCarthy, Death and Exile; Halaçoğlu, Balkan Harbi Sırasında Rumeli'den Türk Göçleri; İpek, Rumeli'den Anadolu'ya Türk Göçleri; Kostanick (1957); Saydam (1997); Memişoğlu, "Pomaklar" (TDV İA) | Bu eserler incelenen makalelerin kaynakçalarında geçiyor, ancak bu taramada bağımsız olarak açılıp doğrulanmadı. OpenAlex'teki Halaçoğlu kaydının dergi alanı hatalı ("Medical Entomology and Zoology"), yılı da belirsiz. McCarthy kitabı yalnızca bir kitap incelemesi kaydı üzerinden görüldü. |
Turan (1999), Pınar (2016), Dağdeviren-Kırmızı (2026) ve Akgönül (2024) için yalnızca künye görüldü. Apostolov, Neuburger (her iki çalışma), Brunnbauer, Georgieva, Mancheva, Demetriou, Anagnostou, Srebranov, Eminov, Adamou, Myuhtar-May, Todorova, Oran, Dragostinova, Başaran ve Gürcüm, Nichols vd., Kirişci, Taşbaş ve Çetin, Holt, Tozoğlu ve Gümüşlü Akgün, Erken, Fratantuono ve Hamed-Troyansky için yalnızca özet okundu. Bu kaynakların bulguları raporda özetin söylediğiyle sınırlı tutuldu.
"Bu kaynaklardan herhangi birini ben mi oluşturdum?" sorusunun cevabı: Hayır. Ana listedeki 54 kaydın her biri ya Crossref'te çözülen bir DOI'ye ya da açılan bir DergiPark veya üniversite deposu kaydına dayanıyor. Bulgular yalnızca okunan metinden ya da özetten aktarıldı. Şu bilgiler ise Crossref kaydının dışından eklendi ve ayrıca doğrulanmadı: Neuburger (2011) ve Hamed-Troyansky (2024) kitaplarının alt başlıkları ile Pınar (2016) için "XXV" cilt numarasının "25"e çevrilmesi. Bunlar atıf öncesinde yayıncı sayfasından kontrol edilmeli.